Luật Phòng chống tác hại thuốc lá trong giao thông

Luật Phòng chống tác hại thuốc lá áp dụng cho từng loại phương tiện

Theo quy định tại Điều 11 Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, ô tô, tàu bay và tàu điện là ba loại phương tiện giao thông công cộng bị cấm hút thuốc lá hoàn toàn. Quy định nghiêm ngặt này xuất phát từ đặc thù không gian kín, mật độ hành khách đông và thời gian di chuyển kéo dài của các loại phương tiện này.

Việc hút thuốc trong khoang cabin ô tô hay máy bay không chỉ gây ô nhiễm không khí tức thì, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của những người xung quanh do hít phải khói thuốc thụ động, mà còn tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ cực kỳ nguy hiểm.

Hành khách tham gia giao thông trên các phương tiện này cần tuyệt đối tuân thủ, không được phép sử dụng bất kỳ loại thuốc lá nào trong suốt hành trình di chuyển.

Khác với nhóm phương tiện bị cấm hoàn toàn, luật pháp có sự điều chỉnh linh hoạt hơn đối với một số loại hình vận tải có hành trình dài ngày hoặc không gian mở hơn.

Cụ thể, các phương tiện giao thông công cộng như tàu thủy, tàu hỏa và các địa điểm bến tàu, bến xe, nhà ga, bến cảng (khu vực trong nhà) được phép bố trí nơi dành riêng cho người hút thuốc lá.

Tuy nhiên, để được phép hoạt động, nơi dành riêng này phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện kỹ thuật khắt khe được quy định rõ tại Điều 12 của Luật:

• Có phòng và hệ thống thông khí tách biệt hoàn toàn với khu vực không hút thuốc lá.

• Có dụng cụ chứa các mẩu, tàn thuốc lá; có biển báo tại các vị trí phù hợp, dễ quan sát.

• Có thiết bị phòng cháy, chữa cháy theo đúng quy định của pháp luật.

Sự phân loại này vừa đảm bảo quyền lợi, sức khỏe cho đại đa số hành khách không hút thuốc, vừa tạo không gian riêng biệt, hợp pháp cho những người có nhu cầu, tránh tình trạng hút thuốc bừa bãi gây xung đột lợi ích công cộng.

Chế tài xử phạt nghiêm khắc hành vi hút thuốc lá

Để đảm bảo tính nghiêm minh và nâng cao hiệu lực thực thi pháp luật, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, đặc biệt là Nghị định 90/2026/NĐ-CP đã quy định cụ thể mức phạt đối với các hành vi vi phạm.

Đối với cá nhân, hành vi hút thuốc lá tại địa điểm có quy định cấm (bao gồm cả trên phương tiện giao thông công cộng và nhà ga, bến xe) sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính từ 200.000 đồng đến 500.000 đồng. Đối với hành vi hút thuốc lá trên tàu bay, mức phạt sẽ áp dụng theo các chế tài nghiêm khắc riêng biệt của lĩnh vực hàng không dân dụng.

Đáng chú ý, trách nhiệm pháp lý không chỉ thuộc về người hút thuốc. Nghị định 90/2026/NĐ-CP quy định rõ, tổ chức, đơn vị quản lý phương tiện hoặc địa điểm công cộng cũng sẽ bị xử phạt nếu không thực hiện đúng trách nhiệm của mình.

Cụ thể, nếu chủ phương tiện, người quản lý bến bãi không treo biển hoặc biểu tượng "cấm hút thuốc lá", hoặc không tổ chức hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện quy định cấm hút thuốc sẽ đối mặt với mức phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng.

Trường hợp nơi dành riêng cho người hút thuốc không đáp ứng đủ các điều kiện về phòng riêng, hệ thống thông khí hay phòng chống cháy nổ, đơn vị quản lý có thể bị phạt từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.

Trách nhiệm của người dân và doanh nghiệp vận tải

Việc xây dựng một môi trường giao thông "không khói thuốc" không thể chỉ dựa vào các chế tài xử phạt trên giấy tờ, mà đòi hỏi sự chung tay, tự giác từ cả hai phía: người dân và doanh nghiệp vận tải.

Đối với các doanh nghiệp kinh doanh vận tải và đơn vị quản lý hạ tầng bến bãi, việc thực thi luật cần được cụ thể hóa bằng các hành động thiết thực. Các đơn vị cần chủ động lắp đặt hệ thống biển cấm trực quan tại bến xe, nhà ga; phát loa thanh định kỳ; và tổ chức cho đội ngũ tài xế, nhân viên phục vụ ký cam kết không hút thuốc khi làm nhiệm vụ.

Nhân viên nhà xe, bến bãi phải nâng cao vai trò giám sát, kịp thời nhắc nhở và kiên quyết từ chối phục vụ những hành khách cố tình vi phạm quy định.

Đối với người dân, mỗi hành khách cần tự ý thức được nghĩa vụ của mình khi tham gia giao thông công cộng. Tuyệt đối không hút thuốc trên các phương tiện cấm; chỉ hút thuốc đúng nơi quy định tại các nhà ga, bến tàu được cho phép và giữ gìn vệ sinh chung. Bảo vệ bầu không khí trong lành trên mỗi chuyến xe không chỉ là tuân thủ pháp luật, mà còn là hành động văn minh thể hiện sự tôn trọng sức khỏe của cộng đồng và chính bản thân mình.

Nguồn: Công Lý